Bebeklerde Dil Gelişimi

Bebeklerde Dil Gelişimi

Dil gelişimi doğumdan önce başlayan ve tüm hayatımız boyunca devam eden bir süreçtir ve dil ile öğrenme arasında önemli bir ilişki vardır. Doğuştan dil öğrenmeye hazır olmak ile dili gerçekten öğrenmek birbirinden farklıdır. Bebeklerde dil gelişimi için ilk bir yıl çok önemlidir. Anne ve baba ile erken iletişime geçmek bebeğin dil gelişim becerilerinin temelini oluşturur.

Bebekler, daha üç – dört haftalık iken anne ve babasının seslerini taklit edercesine sesler, üç aylık iken diğer yetişkinlere nazaran annelerine daha fazla ses çıkarırlar. Bebeğiniz sizinle iletişim kurmak istediğinde size bakar, yorulduğunda kafasını çevirir.

0-3 ay arası dönem de anne ve baba, bebeğin çıkardığı seslerden ve ağlama tonundan ne demek istediğini anlamaya başlar. Bu sesler anlam yönünden inceliğinde bu dönemin, bebeklerin başkalarının seslerine tepki gösterdiği ve ham sözcüklerin başladığı, hoşnutluğun veya hoşnutsuzluğun algılanabildiği dönem olduğu görülür.

3. aydan itibaren bebeklerin dil yuvarlama ve uzatma becerisi artar. Memnuniyetlerini belirten sesler çıkarırlar, kendi çıkardığı sesleri taklit ederler. Taklit sesleri, özellikle yalnız kaldıklarında gözlemlenir.

Bebekler sekiz aylıkken itibaren dikkatlerini yoğunlaştırmaya başlayabilirler. İstediği nesneyi işaret edebilir, anne ve babalarının bir nesneye bakışını takip edebilir ve nesneye aynı şekilde bakabilirler. Bu dönemde kelimeler olmadan, jestlerle iletişim kuruyor olsalar dahi dilin, kendilerini ifade edebilmek için en iyi yol olduğunu fark etmeye başlarlar.

 

Çocuğumuzun dil gelişimini nasıl destekleyebiliriz?

Çocuğumuzun dil gelişimini destekleyebilmek için onunla sürekli iletişim halinde olmamız gerekir. El salladığında bizimde el sallamamız, el çırptığında el çırpmamız onu iletişim kurmada cesaretlendirecektir. Yaptığımız işleri ona anlatabiliriz. Örn; “Anne, Ayşe ye yemek yapıyor” gibi. Ben, sen, şu, bu gibi zamirler yerine isim ve nesneleri kullanmaya dikkat etmeliyiz.

TV Bebek kanallarının veya bebekler için hazırlandığı iddia edilen DVD lerin dil gelişimi bir katkıları yoktur. Çocuklar iletişimi, düzgün ve tane tane konuşan ebeveynlerinden öğrenirler. Doğumdan itibaren günde 4 kere, her biri 20 dakika birebir iletişimde bulunmak bebeğimizin iletişim becerisinin gelişimi için önemlidir.

 

İletişimin Aşamaları;

 

Sözsüz iletişim;

1 günlük       Rahatsızlıklarını ağlama ile dile getirir.

6 haftalık     Değişik durumlar için farklı ağlama tonları geliştirir.

16 haftalık   Göz teması kurar, güler.

9 aylık          Giysileri çekiştirerek kucağa alınmak ister, nesneleri başıyla takip eder.

18 aylık        Basit davranışları (el çırpma, dil çıkarma) taklit eder. Parmak ile işaret eder.

 

Sözlü iletişim;

8 haftalık    Tanıdığı seslere tepki verir (ninni, şarkı gibi)

14 haftalık   İlk sesleri çıkarır.

9 aylık          Değişik tonlarda ses çıkarır. Başkaları ile karşılıklı ses çıkarmayı sever.

12 aylık        Benzer heceleri birleştirir (ma ma, ba ba).

16 aylık        Tek kelimelik isimleri ebeveyn yardımı ile söyleyebilir. Tek sözcük dönemi denilen bu dönemde tek sözcükler, bir cümlenin anlamını                          taşıyabilir. Örn babasının terliğine “baba” diyerek, terliğin babasına ait olduğunu anlatabilir. Ayrıca ilk sözcüklerini başka nesneler                        içinde genişletebilirler. Örn; köpek sözcüğünü kedi, koyun, at vb içinde kullanabilir. Bu dönemde, ilk sözcüklerin hemen hemen                               %75  i genişletilerek kullanılabilir.

24 aylık       İki kelimeli cümleler kurar.  Bu dönemde hareket ile anlatımdan çok, sözcük ile anlatımlar başlar. Kelimelerde vurgular                                                 kullanılmaya başlanır. Bu dönemde çocuğun dil gelişimde ilkel dil bilgisi sistemi de başlamaktadır.

 

Konuşma becerisinin gelişimi için;

 

Kafa karıştırıcı çevre seslerini engelleyin;

* Bebeğinizin sessiz ve sakin ortamlarda kalmasına dikkat edin.

* Televizyonu kapatın.

* İlgileneceği, ses çıkartan oyuncaklar edinin.

* Açık ve net konuşan yetişkinler ile bire bir zaman geçirmesini sağlayın.

 

Çocuğunuza sosyal ortamın eğlenceli olduğunu gösterin;

* Seveceği tekrarlı oyunlar ve şarkılar bulun.

* Birer dk lık odaklanma dönemleri hedefleyin ve dönem dönem bu süreyi arttırın.

* İlgisini kaybeder ise aktiviteyi değiştirin.

* Göz teması kurmasını ve gülmesini destekleyin.

 

Taklit etmeyi öğretin;

* Çocuğunuzu dinleyip, izleyerek çıkardığı sesleri ve yaptığı hareketleri taklit edin.

* Taklit etmesi için onu zorlamayın, zamanı gelince kendisi başlayacaktır.

 

Çocuğunun iletişim çabalarına ilgi gösterin;

* Ona sizinle iletişim kurması için zaman verin.

* Hoşlandığı veya hoşlanmadığı zamanlarda verdiği tepkileri öğrenin.

 

Basit konuşma kabiliyetinizi geliştirin;

* Daha yavaş ve anlaşılır konuşun, kısa cümleler kurun.

* Baktığı şeye dikkat edin ve ona ne olduğunu söyleyin.

* Resimli kitaplara beraber bakın.

* Söylediği veya dikkatini çektiği şeyi ayrıntılandırın.

 

Duyguları tanımlamak için kelimeler kullanın;

* Sizin ve onun duygularını isimlendirin.

* Kitaplardaki karakterlerin duyguları hakkında konuşun.

 

Bırakın o sizi yönlendirsin;

* Çocuğunuzun konuşmasını düzeltmeyi olay haline getirmeyin.

* Acele etmeyin, zorlamayın. Aksi halde kendini baskı halinde hissederek konuşmayı bırakabilir.

* Onu bolca dinleyin ve gelişimine tanık olmanın zevkini çıkarın.

 

 Bebeklerde Dil Gelişimi 

Kaynakça;

Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi Kitapçığı – T.C. Milli Eğitim Bakanlığı

Yaşamın İlk 2 Yılında Çocuk Sağlığı ve Bakımı – Prof. dr. Gülbin Gökçay

 

Not: Yazılarım benim araştırmalarım ve tecrübelerimi yansıtmaktadır. Daha fazla bilgi için uzmanlara başvurabilirsiniz.

 

Sevgilerimle,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir